ايام عاشورا يعنى ده روز اول ماه محرم را ( كه در آنها مراسم تعزيه و تعزيه - شبيه ، به ياد شهادت آل على در كربلا برپا مىشود ) مىتوان جزو ايام رسمى محسوب كرد . در اين روزها كه عزاى عمومى و سراسرى در مملكت است ، همه‌كس جامهء سياه در بر مىكند ؛ دسته‌ها در شهرها به راه مىافتد و با آهنگهاى غم‌انگيز كه ترجيع « آى حسين ، آى حسين » در آن به گوش مىرسد ، بر رنجهاى اين سلطان شهيدان اشك مىريزند . به هنگام فرارسيدن ترجيع كودكان درحالىكه از جا مىجهند دو حلقهء چوبى را به صورتى موزون بر يكديگر مىزنند ، درحالىكه بزرگترها چنان محكم با كف دست بر سينه مىكوبند كه صداى آن تا فاصله‌اى دور به گوش مىرسد و موضع برخورد دست و سينه كبود مىشود . بربرهاى كابلستان و كشمير كه مقدار زيادى از آنها در محلهء بربريهاى تهران ساكنند و ساير زائران از نقاط دوردست كه در اين دسته‌هاى عزادارى شركت مىكنند حتى زنجير به سينه مىزنند . يك‌نواختى آهنگ ، صداى گنگ ضربات كف دست به سينه و برخورد حلقه‌هاى چوبى و جرنگ جرنگ زنجيرها تا مدتها پس از نيمه‌شب در خيابانها به نحوى غم‌انگيز طنين افكن است . در بسيارى از ميدانهاى عمومى شهرها تكيه وجود دارد كه بر اثر موقوفات مذهبى ايجاد شده نگهدارى مىشود . در وسط فضائى محصور صفه‌اى است كه به عنوان صحنه براى برگزار كردن مراسم تعزيه به كار مىرود . در روزهائى كه مراسمى برپا مىشود ديوارهاى تكيه را با چيت گلدار و شال مىآرايند ؛ « چادرپوشى » به عنوان سقف بر آن مىكشند . بر چهارپايه‌هاى عريض ، گلدانها و ظروف چينى گران‌قيمت ، ليوانهاى كريستال اروپائى ، شمعدانها و غيره چشمها را خيره مىكند . اينها را از خانه‌هاى همسايه براى اكرام و تعظيم امام به عاريت گرفته‌اند . از من و ساير اروپائيها نيز چند بار تقاضا شد كه خرده‌ريزهاى خود را براى زينت تكيه واگذار كنيم . تكيه‌هاى وزير و شاه با تجمل خاص آراسته مىشود ؛ دولت مبالغ قابل ملاحظه‌اى خرج مىكند ، ظروف و بلورهاى گرانقيمت خزانهء سلطنتى بر فراز پايه‌ها به چشم مىخورد و بازيگران كه در نقش عمال يزيد يعنى كسى كه بر آل على پيروز شد ، هستند حتى جواهر سلطنتى را - البته تحت نظارت - بر خود زده‌اند . روضه‌خوانان از تمام مناطق كشور به تهران مىآيند ، بخصوص روضه‌خوانان كاشان شهرت دارند و براى هر جلسه مزدهاى گزاف مىگيرند . اما چون فقط در برخى از صحنه‌ها از وجود آنان استفاده مىشود در نتيجه مىتوان نمايشها را در قسمتهاى مختلف شهر و در مواقع گوناگون برپا كرد ؛ روضه‌خوانها چهار نعل از نقطه‌اى به نقطهء ديگر مىروند و اغلب در يك روز در پانزده تكيه مختلف ظاهر مىشوند . دورهء نمايشها در حقيقت نه روز پشت سر هم به طول مىكشد كه در هريك از آنها واقعهء ديگرى به نمايش گذارده مىشود . اما چون تعداد بازيگران به اندازهء كافى نيست بنابراين مدت اين نمايشها تمديد مىشود و سراسر دو ماه محرم و صفر را شامل مىگردد . تمام نقشهاى نمايش - حتى شخصيت -